Waarom duurzaamheid?

De gezondheid en het welzijn van onze maatschappij is afhankelijk van de gezondheid van het ecosysteem waar wij als mens deel van uit maken. Ons ecosysteem staat onder druk door milieuvervuiling, verlies aan biodiversiteit en klimaatverandering, terwijl de gezondheidszorg verantwoordelijk is voor 7% van de totale CO2-uitstoot.

Planetaire gezondheid (Planetary Health) is een oplossingsgericht, transdisciplinair vakgebied en een sociale beweging die zich richt op het analyseren en aanpakken van de gevolgen van menselijke verstoringen van de natuurlijke systemen van de aarde voor de menselijke gezondheid en al het leven op aarde. (https://www.planetaryhealthalliance.org/planetary-health, https://www.knaw.nl/publicaties/planetary-health) 


De Duurzame verpleegkundige
heeft als doel, dat elke verpleegkundige in Nederland als een duurzame zorgprofessional werkt en bijdraagt aan een gezonde leefomgeving voor iedereen.  Hiervoor richten we ons op:

1. Duurzame Zorg
De Duurzame Verpleegkundige wil een bijdrage leveren aan het verminderen van de impact van de gezondheidszorgsector op het milieu. De Green Deal 2.0 geeft hiervoor richting en is een gezamelijke afspraak hoe we als Nederlandse zorgsector onze voetafdruk op het milieu verkleinen. Deze Green deal Duurzame zorg voor een gezonde toekomst richt zich op: verminderen van de CO2 uitstoot van de zorgsector, het stimuleren van circulair werken in de zorgsector, het verminderen an medicijnresten in oppervlaktewater en grondwater, de gezondheid bevorderen door goede leefomgeving zorginstellingen. (https://www.rivm.nl/green-deal-duurzame-zorg & https://www.greendeals.nl/green-deals/duurzame-zorg-voor-gezonde-toekomst)

Voor klimaatmitigatie (het verminderen van klimaatverandering) en klimaatadaptatie (het aanpassen aan klimaatverandering) onderneemt De Duurzame Verpleegkundige de volgende acties:
a. Participeren in transdisciplinaire werkgroepen vanuit de verpleegkundige beroepsgroep.
Bij acceleratie van duurzaam werken is het van belang in gezamelijkheid met andere beroepsgroepen in de gezondheidszorgsector op te trekken. 
Huidige stand van zaken: De Duurzame Verpleegkundige participeert in Groene Zorg Alliantie,
Zorg voor Klimaat en Medzero. Ook participeren wij in internationale, Europese en mondiale verbanden.

b. Als opdrachtgever dienen voor mitigatie en adaptatie-projecten en -onderzoek
binnen de zorg en zorgonderwijs.

Als civil society beweging kunnen wij in vrijheid inspelen op bewegingen in maatschappij,
zorg en onderwijs.
Huidige stand van zaken:  bijv. studenten hbov uit Leeuwarden werkten in een project over duurzame verpleegkunde. Vierdejaars studenten uit Den Haag werken aan een project in de praktijk over duurzaamheid.

2. Planetary Health in het regulier curriculum van verpleegkundigen en in de bijscholing.  
Planetaire gezondheid is een oplossingsgericht, transdisciplinair vakgebied en een sociale beweging die zich richt op het analyseren en aanpakken van de gevolgen van menselijke verstoringen van de natuurlijke systemen van de aarde voor de menselijke gezondheid en al het leven op aarde. (https://www.planetaryhealthalliance.org/planetary-health, https://www.knaw.nl/publicaties/planetary-health)(In beroepscode en beroepsprofiel wordt enige aandacht besteed aan duurzaamheid, maar nog niet aan planetary health.)
Vaardigheden hoe circulair te werken in de praktijk, hoe transdisciplinair te werken ten dienste van dit thema en preventie, en hoe een gamechanger te zijn in deze transitietijd, is van belang en dient onderdeel te zijn van ons onderwijs. 
Hiervoor onderneemt De Duurzame Verpleegkundige de volgende taken:
a. Als katalysator dienen voor acceleratie Planetary Health, bij zorgprofessionals
en in de maatschappij.

Huidige stand van zaken: De Duurzame Verpleegkundige neemt deel aan acties van belangengroepen, samen met andere zorgprofessionals. We schrijven auteurs van onze beroepscode, beroepsprofiel, kwaliteitsstandaarden, richtlijnen en protocollen, zorginstituut, IZA, Green Deal 3.0, maar ook LOOV, V&VN en andere verenigingen aan, om Planetary Health/ duurzaamheid te includeren daar waar kan
b. Belangenbehartiger van de planeet.
Huidge stand van zaken:  De Duurzame Verpleegkundige vertegenwoordigt de stem van de verpleegkundigen voor transitionele verandering in zorgsector en maatschappij te vertegenwoordigen. Dit doen we bij VWS, OCW en andere ministeries. We namen deel aan de klimaatmars in Rotterdam. We geven workshops bij zorgorganisaties en in samenwerking met andere zorgdisciplines zoals artsen. We schreven mee in de Code Rood Brief naar de politiek. We mede-initieerden de eerste cursus Planetary Health voor mbo, hbo en wo zorgmedewerkers.

3. Natuur als verpleegkundige interventie voor patient, zorgprofessional en maatschappij.
Natuur heeft een positief effect op de mens. Dit geldt voor zowel zorgprofessionals als patienten en maatschappij. De zorgsector zelf geen gezonde werkomgeving voor verpleegkundigen. Hoge burn-out en hoge uitstroom karakteriseert het huidige verpleegkundig vak. Ons richten op preventie en de positieve, helende eigenschappen van natuur, kan deel van het antwoord hierop zijn. Voor patienten kan natuur evidence based worden ingezet, evenals voor de maatschappij, in wijken en in steden. 
Verpleegkundigen zijn een vertrouwenswaardige stem voor een gezond Nederland. 
Hiervoor onderneemt De Duurzame Verpleegkundige de volgende taken:

a. Verzamelen van best practices op het gebied van natuur-interventies door verpleegkundigen. Huidige stand van zaken: bijv. inzet van actieve en passieve natuur bij zorg aan gedetineerden. Inzet van VR-bril tijdens de pauze, waarop natuurbeelden te zien zijn.
b. Promoten van een 'healing and healthy environment'.
Huidge stand van zaken: onderzoeken acties samen met
bijv. Nature for Health en Alles is Gezondheid.
Initieren bewustwording binnen alle werkvelden (VGZ, GGZ). Verbinding van sociale duurzaamheid en ecologische duurzaamheid benadrukken.

c. Promoten van de natuur als mensenrecht.
Huidige stand van zaken: bijv. in de vorm van meedoen in de landelijke actie #nietzondernatuur.
'Verpleegkundigen, verzorgenden: we kunnen niet zonder de natuur. De natuur geeft ons alles wat wij mensen nodig hebben. Schoon water, een groene leefomgeving, vruchtbare grond en gezonde lucht om in te ademen. Daarom roepen wij, namens miljoenen Nederlanders, het kabinet op te bouwen aan een toekomst waarin ruimte is voor natuur, een gezond klimaat en natuur- en diervriendelijke landbouw. Laten we nu doorpakken met de uitvoering van het coalitieakkoord. Voor onze eigen toekomst, die van onze kinderen en kleinkinderen.

Kun jij ook #nietzondernatuur? Deel dan dit bericht en laat weten wat natuur voor jou betekent!'

Achtergrond
Als verpleegkundigen dienen wij publieke problemen te signaleren en daarin onze rol als zorgverleners te erkennen. De Position Statement van de International Counsel of Nurses (2018) beschrijft onze rol als verpleegkundige binnen duurzaamheid in de mondiale samenleving helder (ICN.ch). In plaats van gezondheid, is ziek-zijn lonend. Dit is een perverse prikkel binnen de gezondheidszorg. Om tot verandering te komen, is preventie nodig. Daarbij is kennis van Planetary Health van essentieel belang. Kennis van de impact van klimaatverandering op o.a. gender, sociale ongelijkheid en veiligheid is noodzakelijk om ons vak in de toekomst goed te kunnen blijven uitoefenen.   

Systeemverandering
De Duurzame Verpleegkundige levert door haar werk een bijdrage aan een systeemverandering binnen maatschappij en zorg. Wij sluiten hierbij aan bij de ‘transition management’ approach van DRIFT (Dutch Research Institute for Transitions, deel van de Erasmus Universiteit Rotterdam).

Om de maatschappij te veranderen en tot een social tipping point te komen om het earth tipping point te vermijden, dienen we als zorgsector alle zeilen bij te zetten. 

Een grote verandering in regulier curriculum, zorgsector en maatschappij is nodig. 
De krachtigste bron van verandering is onderwijs. 

Rol van de verpleegkundige
Het is volgens de ICN onze taak als verpleegkundigen, ons uit te spreken over klimaatverandering, onze manier van werken aan te passen om zo min mogelijk schade toe te brengen aan de planeet, kennis te hebben over de impact van de mens op het milieu (Planetary health), en deze kennis over te dragen aan de maatschappij.

De Green Deal Duurzame Zorg geeft richting aan ons handelen voor nu, en werkt als katalysator en versneller. Maar dit is niet genoeg voor een goede toekomst. Ons verpleegkunde-onderwijs dient deze belangrijke rol te ondersteunen. Onderwijs heeft de meeste impact op duurzaamheid. (Impact-haalbaarheid matrix, VWS Webinar 2 september 2021)  De verpleegkundige van de toekomst richt zich op preventie, en op bestrijding van klimaatverandering (klimaatmitigatie) en de aanpassing aan klimaatverandering (klimaatadaptatie). 


💚

Verpleegkundigen, verzorgenden: we kunnen niet zonder de natuur. De natuur geeft ons alles wat wij mensen nodig hebben. Schoon water, een groene leefomgeving, vruchtbare grond en gezonde lucht om in te ademen. Daarom roepen wij, namens miljoenen Nederlanders, het kabinet op te bouwen aan een toekomst waarin ruimte is voor natuur, een gezond klimaat en natuur- en diervriendelijke landbouw. Laten we nu doorpakken met de uitvoering van het coalitieakkoord. Voor onze eigen toekomst, die van onze kinderen en kleinkinderen.
Kun jij ook #nietzondernatuur? Deel dan dit bericht en laat weten wat natuur voor jou betekent!

 💚


Zie hier de link naar de CODE ROOD Brief die we vanuit De Duurzame Verpleegkundige
schreven naar de politiek op 1 februari 2022. Hier de brief als attachment.
Directe link naar de petitie

Ben jij enthousiast om duurzaamheid op de kaart te zetten 
binnen het verpleegkundig vak? 
 Meld je dan nu aan bij De Duurzame Verpleegkundige! 
Werkgroepleden werken samen, inspireren en motiveren elkaar. 
Ook zijn we waar nodig sparringpartner 
voor de lokale en landelijke politiek. 

De Duurzame Verpleegkundige 


De zorg voor de mens is wat ons drijft, 
wat zorgt nog beter voor de mens dan een gezonde aarde? 

De Duurzame Verpleegkundige is een landelijk actie-netwerk, bestaande uit enthousiaste (gepensioneerd) verpleegkundigen, opleiders, docenten en studenten. Doel is dat elke verpleegkundige zich bewust is van het effect van klimaatverandering en natuur op gezondheid en het belang ziet van duurzaam werken in de zorg, en hiertoe de benodigde kennis en vaardigheden verkrijgt. Om dit te bereiken delen we ervaringen en (genereren we) evidence based kennis, en werken we (in)ternationaal samen, binnen en buiten het onderwijs. 
We zijn onderdeel van de Groene Zorg Alliantie (publieksprijs Duurzaamste Zorgidee 2021), Zorg voor Klimaat en Med-Zero. 


Duurzaamheid en verpleegkunde 

Mondiaal


Nurses, as the primary providers of healthcare to all communities in all settings, are key to the achievement of the Sustainable Development Goals (SDGs). In fact, if investment in the nursing profession is not made by governments and world leaders, we cannot succeed.
(https://www.icn.ch/nursing-policy/icn-strategic-priorities/sustainable-development-goals)

De ICN beschrijft duidelijk de positie van mondiale positie van verpleegkundigen op het gebied van duurzaamheid in de Position Statement 'Nurses, climate change and health'.  

 (ICN Position Statement)

"Sustainable development is development that meets the needs of the present, without compromising the ability of future generations to meet their own needs.” (World Commission on Environment and Development, 1987, Our Common Future - Brundtland Report). Sustainability in the context of healthcare is about progress in the delivery of high quality patient care for all by promoting the three elements of sustainable development - environmental, social and financial. (https://www.rcn.org.uk/library/subject-guides/sustainable-nursing-practice) 

Onze visie, missie en doelen

Visie

Kennis delen en genereren over de positieve en negatieve effecten van natuur en klimaatverandering  op gezondheid,  aan elke verpleegkundige in Nederland,  die we motiveren en inspireren. 

 

Missie

Elke zorgprofessional in Nederland werkt op een manier die zorgt draagt voor de planeet, en draagt dit uit.

Doelen
De Duurzame Verpleegkundige heeft tot doel, maatschappelijke/ publieke gezondheid te bevorderen en bij te dragen aan een social tipping point in de maatschappij. Dit doen wij door ons te richten op drie pijlers

1.      Verankeren van Planetary Health in regulier curriculum van de opleiding verpleegkunde, en in bijscholing van zorgmedewerkers. Verpleegkundigen dienen Planetary Health te kunnen gebruiken in hun vak en maatschappelijke gezondheid te bevorderen door inzetten van kennis en vaardigheden gericht op preventie.   

2.      Verankeren van Duurzaam Werken in de gezondheidszorg door gezondheidszorgonderwijs. Daarbij ligt de nadruk op preventie en dat alle niet geleverde onnodige zorg, duurzame zorg is. 

3.      Natuur als interventie voor preventie, gezondheid en welzijn voor zorgvragers  en zorgmedewerkers. Hiermee dragen we bij aan positieve beeldvorming van het belang van groen/natuur. Natuur is van essentieel belang voor een gezonde maatschappij.  

De toekomst

De verpleegkundige van de toekomst heeft actuele kennis over planetary health en duurzaam werken en natuur als verpleegkundige interventie. Ook heeft de verpleegkundige van de toekomst de vaardigheden en houding om duurzaam te werken in de zorg, en daarin een leidende rol te vervullen. 
De verpleegkundige van de toekomst draagt bij aan de zorg voor de planeet, voor een gezondere toekomst voor iedereen (mens, plant en dier).  

Wij blijven voor deze toekomst werken als aanjager en bruggenbouwer.  



Onze samenwerking

Mocht je willen deelnemen, samenwerken of vragen hebben, mail ons dan!
Stuurgroep: Annemarie Bergsma & Joyce Baris. 

We maken gebruik van de Eco-cycle Planning Resource in onze aanpak. 

De Duurzame Verpleegkundige

Ben je geinteresseerd om samen met ons bij te dragen aan een toekomst waarin continue aandacht is voor duurzaamheid binnen de zorg, en een curriculum waar duurzaamheid en planetary health ingebed is in het gehele programma?
Of heb je vragen?
Mail ons dan!
deduurzameverpleegkundige@gmail.com

Huidige projecten
- Lobby richting diverse partijen, naar buiten treden via diverse media over dit belangrijke thema
- Voortrekkersrol in duurzaamheidstransitie in de maatschappij, vanuit de zorgverleners op landelijk niveau
- Studenten, docenten, werkveld, management en alumni 
van opleidingen/ bijscholing betrekken bij duurzaamheid 

- Samen onderwijs ontwikkelen op het gebied van duurzaamheid, planetary health, 
en positieve effecten van natuur om samen te gebruiken 
in de curricula van (para)medische opleidingen

 - Enquete verpleegkunde-studenten over duurzaamheid in het curriculum
 - Samen met patienten strijden voor duurzaamheid

- Participeren aan en initieren van (inter)nationaal onderzoek. 
-  Manifest voor opleidingen en zorgprofessionals in navolging van het 
Manifest van medici voor een gezonde aarde 
- Duurzaamheid in breed mondiaal perspectief: environmental, social and financial. 

- Sociale duurzaamheid. Kwaliteit van werk, werkplezier, vitaliteit. Uitstroom en verzuim.
- Financiele duurzaamheid. Bijv. verpleegkundigen spelen een duidelijke rol in het ontwikkelen van duurzame gezondheidszorgsystemen (ICN).

Samenwerking

De verpleegkundige heeft een belangrijke rol in het behalen van de Sustainable Development Goals, met name SDG 3, 4, 6, 11 en 12.
We werken internationaal onder 'The Sustainable Nurse'.

In Nederland
Lid MED-ZERO (www.med-zero.nl )
Lid Groene Zorg Alliantie (https://milieuplatformzorg.nl/acties-activiteiten/groene-zorg-alliantie/ )
Aangesloten bij Zorg voor Klimaat (https://www.zorgvoorklimaat.nl/ )
SDGNederland.nl
Lid Leren voor Morgen (https://www.lerenvoormorgen.org/ )
Wij staan open als opdrachtgever voor schoolopdrachten hbov, en als opdrachtnemer voor organsaties. 

Europees en mondiaal
Klimaatverandering stopt niet bij onze landgrens, daarom werken we Europees en mondiaal samen. Wil je daar meer van weten ? Mail ons dan! 
We zijn als organisatie medeondertekenaars van https://healthyclimateletter.net/sign-the-letter/ 
Actief in communicatie rondom COP26