Waarom duurzaamheid?

De gezondheid en het welzijn van onze maatschappij is afhankelijk van de gezondheid van het ecosysteem waar wij als mens deel van uit maken. Ons ecosysteem staat onder druk door milieuvervuiling, verlies aan biodiversiteit en klimaatverandering, terwijl de gezondheidszorg verantwoordelijk is voor 7% van de totale CO2-uitstoot.
Planetaire gezondheid (Planetary Health) is een oplossingsgericht, transdisciplinair vakgebied en een sociale beweging die zich richt op het analyseren en aanpakken van de gevolgen van menselijke verstoringen van de natuurlijke systemen van de aarde voor de menselijke gezondheid en al het leven op aarde. (https://www.planetaryhealthalliance.org/planetary-health, https://www.knaw.nl/publicaties/planetary-health)

The health and well-being of our society depends on the health of the ecosystem we as humans are part of. Our ecosystem is under pressure from environmental pollution, biodiversity loss and climate change, while healthcare accounts for 7% of total CO2 emissions.
Planetary Health (Planetary Health) is a solution-oriented, transdisciplinary field and social movement that focuses on analysing and addressing the impact of human disturbances to Earth's natural systems on human health and all life on Earth. (https://www.planetaryhealthalliance.org/planetary-health, https://www.knaw.nl/publicaties/planetary-health) 



  

Onze doelstellingen 


De Duurzame verpleegkundige 
heeft als doel, dat elke verpleegkundige in Nederland als een duurzame zorgprofessional werkt en bijdraagt aan een gezonde leefomgeving voor iedereen.  Hiervoor richten we ons op: 

 

  1. Het bevorderen van planetary health en duurzaamheid binnen het verpleegkundig beroep, zoals het verminderen van afval en grondstoffengebruik, een eerlijke verdeling van middelen, en het minimaliseren van de impact op het milieu.
  2. Pleiten voor beleid en praktijken die duurzaamheid en planetary health bevorderen binnen organisaties en instellingen voor gezondheidszorg, politiek, vakverenigingen van zorg, zorgonderwijs. Wanneer we transdisciplinair werken, vertegenwoordigen we de verpleegkundige. 
  3. Actief bijdragen aan het maatschappelijke debat over de relatie tussen menselijk handelen, klimaatverandering en milieuvervuiling, een gezonde leefomgeving en gezondheid.
  4. Het opleiden van verpleegkundigen en andere zorgverleners over planetary health, de invloed van het verpleegkundig beroep op het milieu en vv, en hen te voorzien van de instrumenten en middelen die zij nodig hebben om duurzamere keuzes te maken.
  5. Samenwerken met andere organisaties en belanghebbenden (zoals Groene Zorg Alliantie, Zorg voor Klimaat, Med-Zero) om duurzame praktijken in de gezondheidszorg te bevorderen, zoals het verminderen van het gebruik van plastic voor eenmalig gebruik, het bevorderen van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en duurzaam vervoer. 
  6. Verpleegkundigen aanmoedigen om kritisch na te denken over de (lokale, regionale en mondiale) milieu- en duurzaamheidseffecten van de producten die zij gebruiken en pleiten voor het gebruik van milieuvriendelijke producten en degrowth. 
  7. Bevorderen van nieuwe kennis en ervaring over een gezonde leef- en werkomgeving. Hierbij richten we ons ook, maar niet uitsluitend, op gezonde, gevarieerde, meer plantaardige en duurzame voeding voor cliënten/patiënten en medewerkers, natuur voor cliënten/patiënten en medewerkers en het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid van de bevolking, patiënten/cliënten én medewerkers. (in lijn met Green Deal 3.0 doel 1)
  8. Het ontwikkelen en delen van onderzoek over hoe duurzaamheid kan worden geïntegreerd in de verpleegkundige praktijk en onderzoek.
  9. Het creëren van een netwerk van verpleegkundigen, studenten verpleegkunde, docenten verpleegkundige en onderzoekers, die informatie, vaardigheden, middelen en gevoelens met betrekking tot planetary health en duurzaamheid in de gezondheidszorg kunnen delen.


Our Goals
The Sustainable Nurse aims, that every nurse in the Netherlands works as a sustainable healthcare professional and contributes to a healthy living environment for all.  To this end, we: focus on:

  1. Promote planetary health and sustainability within the nursing profession, such as reducing waste and resource use, distributing resources fairly, and minimising environmental impact.
  2. Advocate for policies and practices that promote sustainability and planetary health within healthcare organisations and institutions, politics, professional associations of healthcare, healthcare education. When working transdisciplinarily, representing nursing. 
  3. Actively contribute to the public debate on the relationship between human activity, climate change and environmental degradation, a healthy environment and health.
  4. Educate nurses and other healthcare providers about planetary health, the impact of the nursing profession on the environment and vv, and provide them with the tools and resources they need to make more sustainable choices.
  5. Collaborate with other organisations and stakeholders (such as Green Care Alliance, Care for Climate, Med-Zero) to promote sustainable healthcare practices, such as reducing the use of single-use plastic, promoting the use of renewable energy sources and sustainable transport. 
  6. Encourage nurses to think critically about the (local, regional and global) environmental and sustainability impacts of the products they use and advocate for the use of environmentally friendly products and degrowth. 
  7. Promote new knowledge and experience on healthy living and working environments. In doing so, we also, but not exclusively, focus on healthy, varied, more plant-based and sustainable food for clients/patients and staff, nature for clients/patients and staff and promoting the physical and mental health of the population, patients/clients and staff. (in line with Green Deal 3.0 goal 1)
  8. Developing and sharing research on how to integrate sustainability into nursing practice and research.
  9. Creating a network of nurses, nursing students, nursing teachers and researchers who can share information, skills, resources and feelings related to planetary health and sustainability in healthcare.


Om aan deze doelen te werken, richten we ons op drie pijlers. Deze zijn hieronder uitgewerkt.
Pijler 1. Duurzame Zorg
De Duurzame Verpleegkundige wil een bijdrage leveren aan het verminderen van de impact van de gezondheidszorgsector op het milieu. De Green Deal 3.0 geeft hiervoor richting en is een gezamelijke afspraak hoe we als Nederlandse zorgsector onze voetafdruk op het milieu verkleinen. Deze Green Deal 'Samen werken aan duurzame zorg' richt zich op: 
1. meer inzet op gezondheid
2. het vergroten van de bewustwording en kennis
3. 55% minder CO2 uitstoot in 2030 en klimaatneutraal in 2050
4. 50% minder primair grondstoffengebruik in 2030 ten opzichte van 2016 en maximaal circulaire zorg in 2050
5. het verminderen van de milieubelasting van medicatie(gebruik). 

(https://www.greendeals.nl/green-deals/green-deal-samen-werken-aan-duurzame-zorg)


Voor klimaatmitigatie (het verminderen van klimaatverandering) en klimaatadaptatie (het aanpassen aan klimaatverandering) onderneemt De Duurzame Verpleegkundige de volgende acties:
a. Participeren in transdisciplinaire werkgroepen vanuit de verpleegkundige beroepsgroep.
Bij acceleratie van duurzaam werken is het van belang in gezamelijkheid met andere beroepsgroepen in de gezondheidszorgsector op te trekken. 
Huidige stand van zaken: De Duurzame Verpleegkundige participeert in Groene Zorg Alliantie,
Zorg voor Klimaat en Medzero. Ook participeren wij in internationale, Europese en mondiale verbanden.

b. Als opdrachtgever dienen voor mitigatie en adaptatie-projecten en -onderzoek
binnen de zorg en het zorgonderwijs.

Als civil society beweging kunnen wij in vrijheid inspelen op bewegingen in maatschappij,
zorg en onderwijs.
Huidige stand van zaken:  bijv. studenten hbov uit Leeuwarden werkten in een project over duurzame verpleegkunde. Vierdejaars studenten uit Den Haag werken aan een project in de praktijk over duurzaamheid.

Pijler 2. Planetary Health in het regulier curriculum van verpleegkundigen en in de bijscholing.  
Planetaire gezondheid is een oplossingsgericht, transdisciplinair vakgebied en een sociale beweging die zich richt op het analyseren en aanpakken van de gevolgen van menselijke verstoringen van de natuurlijke systemen van de aarde voor de menselijke gezondheid en al het leven op aarde. (https://www.planetaryhealthalliance.org/planetary-health, https://www.knaw.nl/publicaties/planetary-health) (In beroepscode en beroepsprofiel van verpleegkundigen wordt enige aandacht besteed aan duurzaamheid, maar nog niet aan planetary health.)
Vaardigheden hoe circulair te werken in de praktijk, hoe transdisciplinair te werken ten dienste van dit thema en preventie, en hoe een game-changer te zijn in deze transitietijd, is van belang en dient onderdeel te zijn van ons onderwijs. 
Hiervoor onderneemt De Duurzame Verpleegkundige de volgende taken:
a. Als katalysator dienen voor acceleratie Planetary Health, bij zorgprofessionals
en in de maatschappij.

Huidige stand van zaken: De Duurzame Verpleegkundige neemt deel aan acties van belangengroepen, samen met andere zorgprofessionals. We schrijven auteurs van onze beroepscode, beroepsprofiel, kwaliteitsstandaarden, richtlijnen en protocollen, zorginstituut, IZA, Green Deal 3.0, maar ook LOOV, V&VN en andere verenigingen aan, om Planetary Health/ duurzaamheid te includeren daar waar kan
b. Belangenbehartiger van de planeet.
Huidge stand van zaken:  De Duurzame Verpleegkundige vertegenwoordigt de stem van de verpleegkundigen voor transitionele verandering in zorgsector en maatschappij te vertegenwoordigen. Dit doen we bij VWS, OCW en andere ministeries. We namen deel aan de klimaatmars in Rotterdam. We geven workshops bij zorgorganisaties en in samenwerking met andere zorgdisciplines zoals artsen. We schreven mee in de Code Rood Brief naar de politiek. We mede-initieerden de eerste cursus Planetary Health voor mbo, hbo en wo zorgmedewerkers.

Pijler 3. Natuur als verpleegkundige interventie voor patient, zorgprofessional en maatschappij.
Natuur heeft een positief effect op de mens. Dit geldt voor zowel zorgprofessionals als patienten en maatschappij. De zorgsector zelf, lijkt geen gezonde werkomgeving voor verpleegkundigen. Hoge burn-out en hoge uitstroom karakteriseert het huidige verpleegkundig vak. Ons richten op preventie en de positieve, helende eigenschappen van natuur, kan deel van het antwoord hierop zijn. Voor patienten kan natuur evidence based worden ingezet, evenals voor de maatschappij, in wijken en in steden. 
Verpleegkundigen zijn een vertrouwenswaardige stem voor een gezond Nederland. 
Hiervoor onderneemt De Duurzame Verpleegkundige de volgende taken:

a. Verzamelen van best practices op het gebied van natuur-interventies door en voor verpleegkundigen. Huidige stand van zaken: bijv. inzet van actieve en passieve natuur bij zorg aan gedetineerden. Inzet van VR-bril tijdens de pauze, waarop natuurbeelden te zien zijn.
b. Promoten van een 'healing and healthy environment'.
Huidge stand van zaken: onderzoeken acties samen met bijv. Nature for Health en Alles is Gezondheid. Initieren bewustwording binnen alle werkvelden (VGZ, GGZ). Verbinding van sociale duurzaamheid en ecologische duurzaamheid benadrukken.
c. Promoten van de natuur als mensenrecht.
Huidige stand van zaken: bijv. in de vorm van meedoen in de landelijke actie #nietzondernatuur.
'Verpleegkundigen, verzorgenden: we kunnen niet zonder de natuur. De natuur geeft ons alles wat wij mensen nodig hebben. Schoon water, een groene leefomgeving, vruchtbare grond en gezonde lucht om in te ademen. Daarom roepen wij, namens miljoenen Nederlanders, het kabinet op te bouwen aan een toekomst waarin ruimte is voor natuur, een gezond klimaat en natuur- en diervriendelijke landbouw. Laten we nu doorpakken met de uitvoering van het coalitieakkoord. Voor onze eigen toekomst, die van onze kinderen en kleinkinderen.

Kun jij ook #nietzondernatuur? Deel dan dit bericht en laat weten wat natuur voor jou betekent!'

Achtergrond
Als verpleegkundigen dienen wij publieke problemen te signaleren en daarin onze rol als zorgverleners te erkennen. De Position Statement van de International Counsel of Nurses (2018) beschrijft onze rol als verpleegkundige binnen duurzaamheid in de mondiale samenleving helder (www.ICN.ch). In plaats van gezondheid, is ziek-zijn lonend. Dit is een perverse prikkel binnen de gezondheidszorg. Om tot verandering te komen, is preventie nodig. Daarbij is kennis van Planetary Health van essentieel belang. Kennis van de impact van klimaatverandering op o.a. gender, sociale ongelijkheid en veiligheid is noodzakelijk om ons vak in de toekomst goed te kunnen blijven uitoefenen.   

Systeemverandering
De Duurzame Verpleegkundige levert door haar werk een bijdrage aan een systeemverandering binnen maatschappij en zorg. Wij sluiten hierbij aan bij de ‘transition management’ approach van DRIFT (Dutch Research Institute for Transitions, deel van de Erasmus Universiteit Rotterdam).

Om de maatschappij te veranderen en tot een social tipping point te komen om het earth tipping point te vermijden, dienen we als zorgsector alle zeilen bij te zetten. 

Een grote verandering in regulier curriculum, zorgsector en maatschappij is nodig. 
De krachtigste bron van verandering is onderwijs. 

Rol van de verpleegkundige
Het is volgens de ICN onze taak als verpleegkundigen, ons uit te spreken over klimaatverandering, onze manier van werken aan te passen om zo min mogelijk schade toe te brengen aan de planeet, kennis te hebben over de impact van de mens op het milieu (Planetary health), en deze kennis over te dragen aan de maatschappij.

De Green Deal 3.0 geeft richting aan ons handelen voor nu, en werkt als katalysator en versneller. Maar dit is niet genoeg voor een goede toekomst. Ons verpleegkunde-onderwijs dient deze belangrijke rol te ondersteunen. Onderwijs heeft de meeste impact op duurzaamheid. (Impact-haalbaarheid matrix, VWS Webinar 2 september 2021)  De verpleegkundige van de toekomst richt zich op preventie, en op bestrijding van klimaatverandering (klimaatmitigatie) en de aanpassing aan klimaatverandering (klimaatadaptatie) en climate justice


💚

Verpleegkundigen, verzorgenden: we kunnen niet zonder de natuur. De natuur geeft ons alles wat wij mensen nodig hebben. Schoon water, een groene leefomgeving, vruchtbare grond en gezonde lucht om in te ademen. Daarom roepen wij, namens miljoenen Nederlanders, het kabinet op te bouwen aan een toekomst waarin ruimte is voor natuur, een gezond klimaat en natuur- en diervriendelijke landbouw. Laten we nu doorpakken met de uitvoering van het coalitieakkoord. Voor onze eigen toekomst, die van onze kinderen en kleinkinderen.
Kun jij ook #nietzondernatuur? Deel dan dit bericht en laat weten wat natuur voor jou betekent! (Actie december 2022)

 💚


Zie hier de link naar de CODE ROOD Brief die gestuurd werd naar de politiek op 1 februari 2022. Hier de brief als attachment. Directe link naar de petitie

Ben jij enthousiast om duurzaamheid op de kaart te zetten 
binnen het verpleegkundig vak? 
 Meld je dan nu aan bij De Duurzame Verpleegkundige! 
Werkgroepleden werken samen, inspireren en motiveren elkaar. 
Ook zijn we waar nodig sparringpartner 
voor de lokale en landelijke politiek. 

De Duurzame Verpleegkundige 


De zorg voor de mens is wat ons drijft, 
wat zorgt nog beter voor de mens dan een gezonde aarde? 

De Duurzame Verpleegkundige is een landelijk actie-netwerk, bestaande uit enthousiaste (gepensioneerd) verpleegkundigen, opleiders, docenten en studenten. Doel is dat elke verpleegkundige zich bewust is van het effect van klimaatverandering en natuur op gezondheid en het belang ziet van duurzaam werken in de zorg, en hiertoe de benodigde kennis en vaardigheden verkrijgt. Om dit te bereiken delen we ervaringen en (genereren we) evidence based kennis, en werken we (in)ternationaal samen, binnen en buiten het onderwijs. 
We zijn onderdeel van de Groene Zorg Alliantie (publieksprijs Duurzaamste Zorgidee 2021), Zorg voor Klimaat en Med-Zero. 


Duurzaamheid en verpleegkunde 

Mondiaal


Nurses, as the primary providers of healthcare to all communities in all settings, are key to the achievement of the Sustainable Development Goals (SDGs). In fact, if investment in the nursing profession is not made by governments and world leaders, we cannot succeed.
(https://www.icn.ch/nursing-policy/icn-strategic-priorities/sustainable-development-goals)

De ICN beschrijft duidelijk de positie van mondiale positie van verpleegkundigen op het gebied van duurzaamheid in de Position Statement 'Nurses, climate change and health'.  

 (ICN Position Statement)

"Sustainable development is development that meets the needs of the present, without compromising the ability of future generations to meet their own needs.” (World Commission on Environment and Development, 1987, Our Common Future - Brundtland Report). Sustainability in the context of healthcare is about progress in the delivery of high quality patient care for all by promoting the three elements of sustainable development - environmental, social and financial. (https://www.rcn.org.uk/library/subject-guides/sustainable-nursing-practice) 

Onze visie, missie en doelen

Visie

Kennis delen en genereren over de positieve en negatieve effecten van natuur en klimaatverandering  op gezondheid,  aan elke verpleegkundige in Nederland,  die we motiveren en inspireren. 

 

Missie

Elke zorgprofessional in Nederland werkt op een manier die zorgt draagt voor de planeet, en draagt dit uit.

Doelen
De Duurzame Verpleegkundige heeft tot doel, maatschappelijke/ publieke gezondheid te bevorderen en bij te dragen aan een social tipping point in de maatschappij. Dit doen wij door ons te richten op drie pijlers

1.      Verankeren van Planetary Health in regulier curriculum van de opleiding verpleegkunde, en in bijscholing van zorgmedewerkers. Verpleegkundigen dienen Planetary Health te kunnen gebruiken in hun vak en maatschappelijke gezondheid te bevorderen door inzetten van kennis en vaardigheden gericht op preventie.   

2.      Verankeren van Duurzaam Werken in de gezondheidszorg door gezondheidszorgonderwijs. Daarbij ligt de nadruk op preventie en dat alle niet geleverde onnodige zorg, duurzame zorg is. 

3.      Natuur als interventie voor preventie, gezondheid en welzijn voor zorgvragers  en zorgmedewerkers. Hiermee dragen we bij aan positieve beeldvorming van het belang van groen/natuur. Natuur is van essentieel belang voor een gezonde maatschappij.  

De toekomst

De verpleegkundige van de toekomst heeft actuele kennis over planetary health en duurzaam werken en natuur als verpleegkundige interventie. Ook heeft de verpleegkundige van de toekomst de vaardigheden en houding om duurzaam te werken in de zorg, en daarin een leidende rol te vervullen. 
De verpleegkundige van de toekomst draagt bij aan de zorg voor de planeet, voor een gezondere toekomst voor iedereen (mens, plant en dier).  

Wij blijven voor deze toekomst werken als aanjager en bruggenbouwer.  



Onze samenwerking

Mocht je willen deelnemen, samenwerken of vragen hebben, mail ons dan!
Stuurgroep: Annemarie Bergsma & Joyce Baris. 

We maken gebruik van de Eco-cycle Planning Resource in onze aanpak. 

De Duurzame Verpleegkundige

Ben je geinteresseerd om samen met ons bij te dragen aan een toekomst waarin continue aandacht is voor duurzaamheid binnen de zorg, en een curriculum waar duurzaamheid en planetary health ingebed is in het gehele programma?
Of heb je vragen?
Mail ons dan!
deduurzameverpleegkundige@gmail.com

Huidige projecten
- Lobby richting diverse partijen, naar buiten treden via diverse media over dit belangrijke thema
- Voortrekkersrol in duurzaamheidstransitie in de maatschappij, vanuit de zorgverleners op landelijk niveau
- Studenten, docenten, werkveld, management en alumni 
van opleidingen/ bijscholing betrekken bij duurzaamheid 

- Samen onderwijs ontwikkelen op het gebied van duurzaamheid, planetary health, 
en positieve effecten van natuur om samen te gebruiken 
in de curricula van (para)medische opleidingen

 - Enquete verpleegkunde-studenten over duurzaamheid in het curriculum
 - Samen met patienten strijden voor duurzaamheid

- Participeren aan en initieren van (inter)nationaal onderzoek. 
-  Manifest voor opleidingen en zorgprofessionals in navolging van het 
Manifest van medici voor een gezonde aarde 
- Duurzaamheid in breed mondiaal perspectief: environmental, social and financial. 

- Sociale duurzaamheid. Kwaliteit van werk, werkplezier, vitaliteit. Uitstroom en verzuim.
- Financiele duurzaamheid. Bijv. verpleegkundigen spelen een duidelijke rol in het ontwikkelen van duurzame gezondheidszorgsystemen (ICN).

Samenwerking

De verpleegkundige heeft een belangrijke rol in het behalen van de Sustainable Development Goals, met name SDG 3, 4, 6, 11 en 12.
We werken internationaal onder 'The Sustainable Nurse'.

In Nederland
Lid MED-ZERO (www.med-zero.nl )
Lid Groene Zorg Alliantie (https://milieuplatformzorg.nl/acties-activiteiten/groene-zorg-alliantie/ )
Aangesloten bij Zorg voor Klimaat (https://www.zorgvoorklimaat.nl/ )
SDGNederland.nl
Lid Leren voor Morgen (https://www.lerenvoormorgen.org/ )
Wij staan open als opdrachtgever voor schoolopdrachten hbov, en als opdrachtnemer voor organsaties. 

Europees en mondiaal
Klimaatverandering stopt niet bij onze landgrens, daarom werken we Europees en mondiaal samen. Wil je daar meer van weten ? Mail ons dan! 
We zijn als organisatie medeondertekenaars van https://healthyclimateletter.net/sign-the-letter/ 
Actief in communicatie rondom COP26